Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash


Imprezy edukacyjne i kulturalne.
Zorganizowane przez Muzeum im. Władysława Orkana


Niezwykle trudną i pochłaniającą wiele czasu i środków finansowych zdobywanych nierzadko po trudnych i wymagających poświęcenia rozmowach z prywatnymi sponsorami są imprezy edukacyjne, które do naszej działalności statutowej wnoszą niezwykle ożywczy czynnik, ponieważ niczego nie zastąpi w pracy etnograficznej kontaktu z żywymi ludźmi, głęboko osadzonymi w kulturze naszego regionu, żyjącymi tradycjami przekazywanymi przecież z pokolenia na pokolenie i pamiętającymi tak wiele pięknych, a niestety coraz bardziej zapominanych zwyczajów.

Od 2000 roku Muzeum organizuje cykl imprez kulturalnych zatytułowanych "Święta Kultury Góralskiej" oraz "Święta Kultury Orkanowskiej".

W 2000 roku muzeum zorganizowało piękne i niezwykłe dla Rabczan, zwłaszcza tych starszych, święto - odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej pomysłodawcy i pierwszemu dyrektorowi muzeum - ks. Justynowi Bulandzie. W tej wzruszającej chwili muzeum gościło dawnych uczniów i przyjaciół ks. Justyna - m.in.: Elfryda Trybowska (wieloletnia prezes PTTK w Rabce Zdroju) i Jerzy Kiersztyn (historyk i poeta z Zubrzycy Górnej).
Odsłonięcie tablicy pamiątkowej było preludnium do cyklu Świat Kultury Góralskiej. Od 2001 roku już regularnie odbywa się na terenie zabytkowego kościółka modrzewiowego p.w. Marii Magdaleny w Rabce kilkanaście świąt (ich liczba nie jest stała, ponieważ na wiele zakrojonych na szeroką, międzynarodową skalę przedsięwzięć nie możemy sobie pozwolić ze względu na mizerny budżet i niepewność jutra).
Do tej pory zrealizowano kilkadziesiąt ww. imprez. Warto je w tym miejscu przynajmniej w skrócie scharakteryzować.

Święta Kultury Góralskiej, to cykl poświęcony kulturze regionu ukazanej na pełnym złożoności tle europejskim. Prezentuje piękno i złożoność góralskiej kultury, zanikające już zwyczaje doroczne, staropolskie, związane z rytmem pór roku i ważniejszymi etapami życia człowieka i lokalnych społeczności. Jest on adresowany do: ludzi zamieszkujących tereny Gorców oraz całych Beskidów, Podhala, Orawy i Spisza, ażeby nie zatracili swojej tożsamości narodowej, by mogli się odnaleźć w wielonarodowym tyglu europejskim mając świadomość wielkiej wartości własnego dziedzictwa narodowego, jak również do wszystkich, polskich i zagranicznych turystów miłujących kulturę polskich gór.
Poprzez ww. imprezy Muzeum stara się upowszechniać (w formie barwnych, niezwykle efektownych widowisk, w których przeplatają się: taniec, śpiew, poezja, muzyka, z naukowymi wykładami, wspomnieniami ludzi zasłużonych dla kultury i prezentacją wspaniałej sztuki rodzimej) dorobek naszych przodków na tle szeroko pojętej kultury europejskiej.

Omawiany cykl można podzielić na trzy bloki tematyczne.

  • Pierwszy prezentuje dorobek naszych przodków na tle szeroko pojętej kultury europejskiej. Ujęte tu zostały imprezy o charakterze etnograficznym:

    Do ww. należy przede wszystkim zaliczyć Święto Wołoskie - które ukazując starożytne korzenie wspólnej wszystkim narodom karpackim i bałkańskim kultury, uświadamia zamieszkującym Karpaty Góralom, że, mimo niezwykłej różnorodności, niepowtarzalności i narodowych odrębności stanowią jedność wyrosłą z pnia wołoszczyzny;

    Święto Wołoskie odbyło się dwukrotnie w latach 2001 i 2002. Za wybitne osągnięcia dla kultury góralskiej Rada Muzealna działająca przy naszej placówce przyznała tytuły Wojewody Wołoskiego Andrzejowi Kudasikowi, Stanisłąwowi Wałachowi i Józefowi Staszlowi. Wykłady wygłosili prof. Jerzy Czajkowski i dr Teofil Wałach. Podczas świąt wystąpili �Ochotni � z Ochotnicy, muzyka Jana Patrincaka z Terchovej, Jan Karpiel Bułecka i Piotr Majerczyk z Siwym Dymem oraz Ivan Kostadinov z Bułgarii � muzykant.

    Kolejnymi imprezami, które należy w tym miejscu wymienić, są Święto Kolędnicze, Święto Bazi � Konkurs Palm Wielkanocnych i Święto Zwyków Wielkanocnych.

    Święto Kolędnicze (2001, 2002) ma za zadanie przypomnieć zwyczaj kolędowania w okresie Bożego Narodzenia charakterystyczny dla naszego regionu. W świętach brały udział zespoły z Zakopanego �Zornica�, Nowego Targu �Mali Śwarni�, �Kaczory� z Poręby Wielkiej, �Zagórzanie� z Mszany Dolnej i Kasiny Wielkiej, �Ochotni� z Ochotnicy, �Rybka i przyjaciele� Hanny Rybki z Poronina oraz �Robcusie� z Rabki Zdrój.

    Święto Bazi - Konkurs Palm Wielkanocnych odbywa się zgodnie z tradycją w Niedzielę Palmową. Jest to najstarszy konkurs w Polsce, a regularnie w muzeum odbywa się od 1958 r. kultywując tradycję wykonywania świątecznych bazi i przypominając o ich ogromnym znaczeniu w kulturze góralskiej. W święcie biorą udział mieszkańcy dziedzin objętych statutową działalnością muzeum.

    Święto Zwyków Wielkanocnych odbywające się od czterech lat w sobotę wielkanocną ma na celu wskrzeszanie zapomnianych zwyczajów sięgających czasów przedchrześcijańskich i tych związanych z okresem Wielkiej Nocy. W 2004 roku odbyło się spotkanie autorskie z Rafałem Linkowskim � pisarzem i poetą, który promował swoje książki �Ku wołoszczyźnie� i �Gwiazda podziemia� oraz Henrykiem Urbanowskim � dziennikarzem i publicystą, autorem �Gorczańskiej Dziwożony�. W br. Bractwo Lutni wystąpiło z koncertem �Pieśni wielkopostne z okresu renesansu�.
    � Góniacka na karplach - śniegołazach� impreza etograficzna o charakterze sportowym. Olimpiada Ceperska (2005). Odbyły się trzy edycje �Góniacki� � łódzka, warszawska i małopolska. Przygotowana z myślą o przebywających w Rabce w okresie ferii dzieciach, a jednocześnie przybliżająca muzeum najmłodszym.
  • Do drugiej kategorii imprez możemy zaliczyć święta o charakterze artystycznym:

    Święto Muzyki "Trzy Światy" - odbyły się cztery edycje tej szczególnej imprezy przedstawiające trzy rodzaje muzyki dawnej (organowej, dworskiej i góralskiej) i ukazujące ich wzajemne zależności i powiązania, rozwijające się równolegle na naszym terenie. Z całą pewnością jest jedyną tego typu imprezą w Polsce, jak również w Europie. Imprezę współtworzyli tacy artyści jak: Bractwo Lutni z Dworu na Wysokiej, Akademia Tradycji, Agata Kaperska, prof. Agnieszka Rybak (Instytut Szkolenia Organistów przy Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie), Stanisław Wais. Kapele Góralskie: Mali Śwarni � Józefa Staszla, Muzyka Kuby Rusieckiego, Muzyka Gorczańska Eugeniusza Tokarczyka.

    Święto Muzyki Organowej (2004) Koncert prof. Andrzeja Białko pracownika Akademii Muzycznej w Krakowie, laureata wielu międzynarodowych konkursów w kraju i na świecie.

    Święto Muzyki i Poezji (2001) Koncert organowy Stanisława Waisa i muzyka góralska Kuby Rusieckiego oraz wieczorek autorski Jerzego Kiersztyna.

    Święto Muzyki i Poezji Orawskiej (2003) Występ rodzinny Kowalczyków z Lipnicy Wielkiej, wykład i poezje dr Emila Kowalczyka, prezentacja tomiku poezji Roberta Kowalczyka �Idym w Orawe� oraz gawęda o muzyce orawskiej Marcina Kowalczyka.

    I Święto Góralskiej Poezji Religijnej (2003) Swoje wiersze zaprezentowały Izabela Zając, Joanna Gruca Słodyczka, Roman Dzioboń, Wanda Szado Kudasikowa, Maciej Kudasik, Anna Bogucka i Władysława Jamróz. Imprezę uświetnił chór węgierski "Neppalkör" oraz chór nauczycielski "Gorce" z Nowego Targu i muzyka góralska Marcina Kudasika z Nowego Targu.

    Święto Literatury (2002, 2004) Pierwsze święto odbyło się pt. "Z Miasta" i prezentowało dorobek nowotarskich poetów, pisarzy i muzyków � Wandy Szado Kudasikowej, Andrzeja Kudasika, Macieja Kudasika, Marcina Kudasika z zespołem oraz Agaty Kaperskiej.
    W 2004 roku bohaterem święta był Julian Kawalec � literat, publicysta, dziennikarz. Warto też wspomnieć, że muzeum 20.12 2001 r we współpracy z teatrem Rabcio i Gorczańskim Oddziałem Związku Podhalan zorganizowało jubileusz 85 urodzin wielkiego polskiego pisarza i wybitnego rabczanina Juliana Kawalca

    Święto Humoru Góralskiego (im. ks. Józefa Tischnera) prezentuje skrzący inteligencją góralski humor, który jest niezwykle ważnym elementem kultury naszych przodków, obecnym zarówno w literaturze, jak i w życiu codziennym polskich górali. Święto ma bardzo atrakcyjną formę imprezy plenerowej, w czasie której bajdy i humoreski opowiadane ze swadą przez najlepszych góralskich gawędziarzy przeplatają się ze skocznymi rytmami wygrywanymi przez znane góralskie zespoły.
    Do tej pory odbyły się cztery edycje ww. imprezy, na których gościliśmy bohaterów "Historii Filozofii po góralsku", którzy wspominali swoje spotkania z ks. prof. Tischnerem oraz czytane były fragmenty "Gawędziołek o prof. Tischnerze" autorstwa Jana Fudali. W świętach brali udział : ks. Władysław Pilarczyk, Józef Różański, Tadeusz Zachwieja, Andrzej i Wanda Kudasikowie, Józef Zatłoka, Wincenty Galica i inni. W święcie uczestniczył "Kabaret Truteń" ze Skawy, Mieczysław Słowakiewicz, Jan Kosiński. Zdzisław Barglik z tomikiem poezji "Na zbójnickom nute", Zygmunt Pytlik prezentował w rysunkach "7 grzechów głównych". Józef Pitoń � prezentujący wybór z ostatnich pozycji książkowych "Lecom roki" i "Holne Bajdy" oraz Anna Chowaniec Rybka z zespołem "Rybka i przyjaciele".

    Święto Orkanowskie (2002, 2003) � "Majówka pod Pustką" (2002) zostało zorganizowane w domu Wł. Orkana i w całości poświęcone zostało życiu i twórczości pisarza. W uroczystości brali udział Jan Hamerski, Andrzej Gąsienica Makowski, Jerzy Kiersztyn, Jerzy Bogacz, zespól Kaczory, dziecięcy zespół góralski z Poręby Wielkiej.

    "Z krainy kęp i wiecznej miłości" (2003) � program artystyczny dzieci i młodzieży ze Szk. Podst. im. Wł. Orkana z Sieniawy w opracowaniu Jolanty Antolak.

    Święto Kultury Orkanowskiej (2005) � święto to było niezwykle ważnym dla muzeum, ponieważ zostało zorganizowane w 130 rocznicę urodzin Wł. Orkana, 75-lecie śmierci pisarza i córki pisarza Zosi oraz w 100-lecie powstania "Orkanówki�". Odbyło sie wiele interesujacych spotkań, występów i koncertów:
    Święto Literatury Religijnej � spotkanie z pisarzem Franciszkiem Szlagą z Nowego Targu oraz promocja książki "Świat piękny. Życie trudne".
    Święto Humoru góralskiego im. ks. prof. Józefa Tischnera - spotkanie z Władysławem Szepelakiem, gawędziarzem z Bielanki oraz promocja książki "Godki, pogodki i legendy spod Żeleźnicy"
    Święto Orkanowskie - "Katarzyna Smreczyńska � jedna z najwybitniejszych Polek w historii" � prelekcja mgr Anny Stożek. Promocja książki "Przydrożne Świątyni Pana parafii Niedźwiedź".
    Święto Organowe - Wojciecha Gracza, studenta Akademii Muzycznej z Krakowa.
    Święto Patriotyczne - spotkanie z Bernardem Wietrzykiem z Rabki Zdrój, żołnierzem i partyzantem.
    Występ Dziecięcego Zespołu Góralskiego "Robcusie" - Gorczańskiego Oddziału Związku Podhalan pod kierownictwem Józefa Luberdy.
    Święto Muzyki "Trzy Światy":
    - Koncert Organowy prof. Andrzeja Białko z Krakowa
    - "Bractwo Lutni" z dworu na Wysokiej "Pieśni dawnej Europy" w wykonaniu Anny Madeyskiej Pilch, Antoniego i Karola Pilchów.
    - Muzyka Góralska - występ "Muzyki Gorczańskiej" pod kierunkiem Eugeniusza Tokarczyka z udziałem solistki filcharmonii katowickliej - Emilii Szuszlak .
    Święto Poezji - występ poety i pieśniarza Jerzego Tawłowicza z Zakopanego


    II Święto Kultury Orkanowskiej (2005) -zostało pomyślane jako ciąg uzupełniających się spotkań z ludźmi działąjącymi "w kręgu" Orkana:
    Święto Literatury Podhalańskiej - spotkanie z poetkami i gawędziarzem: Józefą Gil z Raby Wyżnej, Marią Langer z Sieniawy, Anną Bogucką z Zakopanego, Władysławem Szepelakiem z Bielanki.
    Święto Partyzanckie - wspomnienia Bernarda Wietrzyka 95-letniego żołnierza AK z Rabki.
    Święto Orkanowskie - 100-lecie Orkanówki - prelekcja mgr Anny Stożek z Warszawy.
    Święto Sztuki Góralskiej � prezentacja artystów z Galerii �Drzewiej� oraz zaproszonych gości.
    Święto Organowe - koncert studenta Akademii Muzycznej w Krakowie Wojciecha Gracza ze Skawy.

  • Trzecia kategoria to święta o charakterze patriotycznym poświęcona historii polskiej walki zbrojnej o niepodległość ojczyzny i góralskim bohaterom działającym w szeregach organizacji partyzanckich i AK.

    I Święto Partyzanckie (2003) - poświęcone partyzantowi, patriocie, więźniowi kilku hitlerowskich obozów koncentracyjnych, poecie i góralskiemu gawędziarzowi � Władysławowi Szepelakowi z Bielanki. Święto dopełnił referat historyka Roberta Kowalskiego.

    Święto Akowskie (2004) poświęcone: Wincentemu Galicy -kurierowi tatrzańskiemu AK, prezesowi Zarządu Głównego Związku Podhalan, współtwórcy Muzeum Męczeństwa w �Palace� i Władysławowi Szepelakowi - poecie, pisarzowi, żołnierzowi Ak, więzień obozów koncentracyjnych. Poczet sztandarowy żołnierzy AK oraz Paweł i Piotr Kowalcze � lutniści i muzycy dopełniły całości imprezy.

    Święto Patriotyczne (trzy listopadowe edycje w 2001, 2002 i 2003) Msze w intencji ojczyzny i wszystkich poległych na frontach I wojny światowej.

    W roku 2003 w muzeum odbył się I Konkurs Poetycki Literacki "O autentyczną wiarę" imienia ks. Józefa Jamroza. Finałem było rozdanie nagród 16 listopada i występ nagrodzonych poetów. W konkursie wzięło udział 220 autorów z Polski, Słowacji, Czech, Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Ogółem oceniono ok. 750 prac. Na zakończenie wystąpił z koncertem Jerzy Tawłowicz.
    W 2005 roku zorganizowaliśmy imprezę etnograficzną o charakterze sportowym �I Dziecięcą Olimpiadę Ceperską - Góniacka na karplach - śniegołazach� im. Ks. Justyna Bulandy. (3 edycje - luty 2005) . Patronat sprawowali olimpijka Michalina Maciuszek i wybitny trener Stanisław Rusnak.

    Jarmarki Sztuki Góralskiej -"Ginące Zawody" organizowane w okresie letnim, w ramach Świąt Kultury Góralskiej. Naczelnym celem Jarmarków jest promocja ginących, tradycyjnych zawodów. W ich trakcie zostanie zaprezentowana sztuka i rzemiosło artystyczne Górali beskidzkich i podhalańskich, m.in.: metaloplastyka, malarstwo na szkle, rzeźba drewniana, zabawki, snycerka, garncarstwo, tkactwo, kaletnictwo i metaloplastyka. W b.r. zostanie zorganizowane 14 jarmarków. Te plenerowe imprezy współtworzy Galeria Ginących Zawodów �Drzewiej� od wielu lat ściśle współpracująca z Muzeum im. Wł. Orkana. Artyści należący do tej organizacji nie tylko prezentują dzieła sztuki i wyroby rzemiosła artystycznego, lecz również prowadzą niektóre Jarmarki przedstawiając własną drogę artystyczną (niejednokrotnie ukształtowaną dzięki rodzinnym, wielopokoleniowym tradycjom w danej dziedzinie sztuki, czy rzemiosła), opisując sposób pracy, warsztat, czy prezentując talenty literackie, poetyckie oraz gawędziarskie (bajdy, humoreski, gawędziołki).

    "Nocne Zwiedzanie" - atrakcja kulturalno-turystyczna mająca formę teatralnych spektakli literackich. Ten cykl imprez został poświęcony najsławniejszym postaciom spośród Ludzi Gór (m.in.: ks. Prof. Józefowi Tischnerowi, poetce Antoninie Zacharze-Wnękowej) i cieszył się niezwykłą popularnością wśród mieszkańców Rabki oraz turystów z Polski i zagranicy. Poprzednie dwie edycje tych imprez (w 2003r. i w 2004r.) wzbudziły duże zainteresowanie mediów i zostały uwiecznione na taśmie filmowej przez TV Polonię (w znanym programie �Zaproszenie�) i II Program TVP Macieja Dowbora. Należy w tym miejscu podkreślić, że za naszym przykładem poszło wiele placówek muzealnych z terenu całej Polski organizując w sezonie letnim nocne zwiedzania. Bajdy o duchach, znanych postaciach sztuki i kultury oraz gawędziołki o Wł. Orkanie, ks. Prof. Tischnerze, i założycielach Muzeum im. Wł. Orkana w Rabce Zdroju urozmaicają koncerty organowe muzyki dawnej w wykonaniu znanych organistów oraz muzyka góralska i dworska.

  strona główna imprezy literatura dojazd  
  historia galeria edukacja  
Copyright tekst, grafika © 2009 Muzeum Władysława Orkana, Realizacja Twoja-Marka